Опубликовано: 30.05.2019

Эдэр-сэнэх эрдэххэ, карьераны оҥостуу, олоххо ситиһиилээх буолуу, билиҥҥи ыччат өйүгэрсанаатыгар сытыытык киирбит. Андрей СОФРОНОВ олорор дьиэлэр уонна социальнай суолталаах эбийиэктэр бырайыактарын оҥорор «РОСТРОЙПРОЕКТ» ХЭУо салайааччытынан үлэлээбитэ номнуо биэс сыл буолбут, «Саха сирин киэн туттуута» норуот бириэмийэтин кыттыылааҕа.

– Андрей, бэйэҥ тускунан ааҕааччыларбытыгар сырдат эрэ.

Дьокуускай куоракка төрөөбүтүм, улааппытым. 2 №-дээх оскуоланы ситиһиилээхтик бүтэрэн, Политехническэй колледжка үөрэнэ киирбитим. Ол эрээри, оҕо эрдэхпиттэн тутааччы буолуохпун баҕарар буоламмын, бу үөрэхпин быраҕан туран, Саха судаарыстыбаннай университетыгар үөрэнэ киирбитим. Манна биэс сыл архитектор-дизайнер идэтин баһылаабытым. Университекка үөрэнэр сылларбар араас тэрээһиннэргэ барытыгар кыттар, түсүһэн иһэр этим. Диплом тутан баран, биир баҕа санаам туолбутугар наһаа үөрбүтүм. Билигин талбыт идэбинэн үлэлии-хамсыы сылдьарбыттан сир үрдүгэр толору дьоллоох киһинэн ааҕынабын.

— Бизнес эйгэтигэр бараргын билэр этиҥ дуо?

Кыра эрдэхпиттэн бэйэбэр үлэлиэхпин-хамныахпын баҕарарым. Урбаанньыт буолар баҕам күнтэн-күн күүһүрэн иһэр курдуга. Бастаан тэрилтэҕэ үлэлээн ымпыгын-чымпыгын үөрэтэн, үүтүн-хайаҕаһын билэн баран, бизнескэ кэлбитим. “Киһи киһиттэн үөрэнэр”, — диэн сахаларга өс хоһооно баар, бу этии миэхэ өйбөр олорон хаалбыт. Ханнык баҕарар түгэҥҥэ, киһи киһиттэн холобур ылан, бэйэтин олоҕун оҥостор, баҕатын толорор. 2013 с. бэйэм курдук өйдөөх-санаалаах, олоххо тардыһыылаах доҕорбун бизнес арыммыппыт.

— Оҕо сааскын кэпсээбэтиҥ дии…

Оскуолаҕа сылдьан саамай сөбүлүүр уруоктарым уруһуй у о н н а  ч е р ч е н и е  э т и л э р . Спорт эйгэтигэр соччо-бачча сыстыбатаҕым. Сайын ахсын Чурапчыга сайылыы барарым. Оҕо сылдьан сахалыы сатаан саҥарбат этим, дэриэбинэҕэ тиийдэхпинэ: “Куорат оҕото кэлбит, онон нууччалыы кэпсэтиҥ!” — дииллэрэ. Киһи барыта нууччалыы саҥара сатыыра да, күүспүнэн сахалыы саҥартарар этим. Төрөппүттэрим театр үлэһиттэрэ, онон култуура, ускуустуба киэҥ эйгэтигэр сыста улааппытым. Театрга буолар тэрээһиннэри, испэктээкиллэри көтүппэккэ көрөрүм. Ол эрэн сахам тылын устудьуоннуур сылларбар биирдэ билбитим. Билигин сахалыы олус үчүгэйдик, э н д э п п э к к э  с а ҥ а р а б ы н . Доҕотторум сахалар, оҕолорбун сахалыы иитэргэ кыһаллабын. Тас дойдуга сырыттахпына эбэтэр атын куораттарга үлэлии бардахпына, тылбын булкуйуох курдук буолабын.

— Тэрилтэҥ атаҕар турда диэххэ сөп дуо?

Атаҕар турда диэххэ сөп, ол эрэн өссө иннибитигэр саҥа саҕахтар, былааннар бааллар. Барытын ыраас мууска ууран биэрэр кыаҕым суох. Биэс сыл, дьиҥэ, олус кыра. Уопут баар, сэниэ баар, үлэлиэххэ уонна баҕарыахха эрэ наада!

— Дьокуускай куоракка ханнык эбийиэктэр бырайыактарын оҥордугут?

Оскуолаларга эбии тутуу эбийиэктэрин оҥорбуппут. Ол курдук, 12, 5, 31, 34 оскуоларга уо.д.а. Ону таһынан, куорат суолларын бырайыактарын чөлүгэр т ү һ э р б и п п и т . Биһиги куо р а т ы н а н  э р э муҥурдаммаппыт. Улу устары, дэриэбинэлэри кытта ыкса үлэлиибит. Үлэбит барыта тендеринэн кэлэр. Тус сирэй дьонун кытта үлэлээбэппит. Чааһынайдар кэлэр түгэннэригэр, этэрбэс араадьыйанан истэн кэлээччилэр.

— С ү б э һ и т — а м а һ ы т киһилээххин дуо?

Бастаан бизнес-инкубаторга сайаапка түһэрэммит, резидент буолбуппут. Бизнес-инкубатор биһиэхэ хос анаабыта, олоппуһугар тиийэ биэрбитэ. Бастаан ылсарбытыгар соччо бачча билбэт буоллахпыт дии. Хата, бизнес-инкубаторга кэлэн, бизнес диэн тугуй диэн боппуруоска араас үөрэх таһымнарын ааспыппыт. Эдэр урбаанньыт уолаттарга сүрдээх улахан көмөнү оҥорбуттара. Бизнес-инкубаторга барыта урбаанньыт дьон тиийэр, олоххо бэйэлэрин көрүүлэрин, баҕаларын киллэрэр сыаллаах-соруктаах. Манна сылдьан саҥа доҕоттору, табаарыстары, бииргэ үлэлиир дьоҥҥун булаҕын. Баччааҥҥа диэри сибээспитин быспаппыт, куруутун билсэ олоробут. Эдэр урбаанньыттар хаһан баҕарар бэйэ-бэйэлэрин үөрэтэ сылдьаллар. Эппитим курдук,киһи киһиттэн үөрэнэр.

– Бизнес диэн бизнес буоллаҕа дии. Биир күн ат өрөҕөтүгэр, иккис күн ат уорҕатыгар дииллэр. Кыһалҕалар бааллар дуо?

Сөпкө этэҕит! Ыараххаттар хаһан баҕарар бааллар. Кыһалҕа баар буолан олох баар. Бизнес эйгэтигэр ыарахаттар таҕыстахтарына, үлэмхамнаһым тохтоон эрэр диэн саныыр табыллыбат. Төһө кыалларынан боппуруоһу түргэнник быһаарарга күһэллэр ордук. Биһиги тэрилтэбит арыллыытыгар кризис бириэмэтэ этэ. Дьон харчы тиийбэтин ааҕаллара. Бу кэмҥэ арыллыбыт буолан, ыарахаттары этэҥҥэ ааспыппыт. Сөбүлүүр дьарыккын интэриэһиргиир уонна таптыыр буоллаххына, кыһалҕа диэни билиэ суохтааххын.

— Элбэх форсайтарга, семинардарга сылдьар эбиккин. Маннык хабааннаах тэрээһиннэр тугу биэрэллэр? Туһалаах дуо?

Туһалаах бөҕө буоллаҕа дии. Этэллэрин курдук, киһи олох олорорун тухары үөрэнэр. Араас хабааннаах семинардар, уруоктар бу барыта киһи сайдыы лаах буоларыгар ыытыллаллар. Манна сылдьан бизнес эйгэтигэр үлэлиир киһи бэйэтигэр элбэҕи иҥэринэр. Туһалаах сүбэлэри ылынар. Санаа-оноо да уларыйар, олоххо тардыһыыҥ күүһүрэр. 2017 с. “Synergy Global Forum –2017” бизнес-форумҥа кыттыбытым. Манна аатырбыт Ричард Брэнсон, Майк Тайсон, Ник Вуйчич, Нассим Талеб, Оливер Стоун уо.д.а. бэйэлэрин ситиһиилэрин кэпсээбиттэрэ. Бу форум билигин элбэх киһини бизнес киэҥ эйгэтигэр киллэрдэ, сахалар даҕаны көтүппэккэ сылдьа сатыыллар.

— Б и з н е һ и  т у о х т а н саҕалыахха сөбүй?

Бастатан туран, баҕа наада. Баҕалаах киһи барытын ситиһэр. Биирдэ бэриллибит олохпун ситиһиилээхтик уонна суобастаахтык олоруохтаахпын диэн этиинэн салайтарар ордук. Ол эрэн барыта киһиттэн бэйэтиттэн тутулуктаах. Бастаан саҕалыырга бизнес-инкубатор оскуолата элбэххэ үөрэтэр. Манна үөрэммит дьон 80%- на урбаан эйгэтигэр хаалаллар. Биһиги бастаан саҕалыырбытыгар үс эрэ этибит, онтон сыыйа элбээн испиппит.

– Билигин өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 70% ыччат үлэтэ суох сылдьар, ускул-тэскил баран эрэллэр, кинилэргэ туох диэн этиэххит этэй?

Хараҕар уоттаах киһи бизнес эйгэтигэр тиийэрэ ордук. Кистэл буолбатах, билигин аҕам саастаах дьон кытта үлэтэ суох. Саҥа, сонун идеялардаах, этиилэрдээх буоллаххытына, бизнескэ кэлиҥ. Үлэ суох диэн умса туттан сылдьымаҥ!

– А н д р е й , б и р и э м э н и хайдах туһанаҕын? Эйиэхэ сууккаҕа 24 чаас тиийэр дуо?

Кырдьыгынан эттэххэ, эмэ хаһан даҕаны тиийбэт. Бизнес, ырыынак эйгэтигэр сылдьар буоламмын, бириэмэни төһө кыалларынан сөптөөхтүк аттара сатыыбын. Сарсыарда эрдэ туран, тугу ситиһиэхтээхпин бэйэбэр бэлиэтэнэбин. Дьиэ кэргэммэр бириэмэ олох тиийбэт, кэргэним миигин өйүүр уонна убаастыыр буолан, сүрдээҕин күүс-сэниэ биэрэр. Эр киһи айылҕаттан булааччы-талааччы, дьиэтинуотун аһатааччы буоллаҕа дии. Онон төһө кыаҕым тиийэринэн кэргэним, оҕолорум астаахтаҥастаах сылдьалларыгар түүннэри-күннэри үлэлиибин.

– Иитии боппуруоһугар киириэххэ. Оҕолоргун хайдах иитэҕин? Оҕолорбун сахалыы иитэбин.

Улахаттарым Айыы кыһатыгар үөрэнэллэр. Дьиэбитигэр сахалыы кэпсэтэбит. Оҕолорбун төһө кыалларынан сахалыы сиэргэ-туомҥа, эйгэҕэ, турукка сырытыннара сатыыбын. Киһи төрөөбүт тылын хайаан да билиэхтээх, тыллаах эрэ киһи бэйэтин норуот быһыытынан уратытын көрдөрөр буоллаҕа дии. Бэйэм оҕо эрдэхпиттэн аһыныгас, көрсүө-сэмэй буола улааппытым. Ол инниттэн билигин үтүө дьыала хамсааһыннарын тэрийиитинэн дьарыктанабын. Оҕолорбор холобур буоларга кыһаллабын. Билиҥҥи оҕолор көрүүлэрэ атын буолуохтаах, олох түргэнник устар, ону кытта тэҥҥэ хаамсар дьон буолалларыгар туруулаһабын.

– И й э т э , а ҕ а т а с у о х оҕолорго көмөлөһөргүн истибитим.

Киһи киһиэхэ көмөлөстөҕүнэ, уон төгүл эргиллэн кэлэр д и и л л э р . Үт ү ө  д ь ы а л а н ы оҥоруунан дьарыктаммытым ыраатта. Тулаайах хаалбыт оҕолорго төһө кыаҕым баарынан көмөлөһөбүн. Бу барыта мин төрөппүттэрбиттэн саҕаламмыта. Кинилэр миигин үтүө санаалаах, аһыныгас дууһалаах буоларга ииппиттэрэ. Бизнес-инкубаторга сылдьан, уопсастыбаннай сэбиэт тэрийиэххэ баар эбит диэн этии киирбитэ. Ол курдук урбаанньыттар, резиденнэр буоламмыт, оскуолаҕа киирэр оҕолорго үөрэнэр малларын ылабыт, саҥа дьыллааҕы бэлэхтэрин оҥоробут. Маны таһынан араас хабааннаах тэрээһиннэри ыытабыт. Үлэбит манан эрэ бүппэт, бөх-сыыс ыраастааһына, оҕо балаһааккаларын саҥардыы, сибэкки олордуута уо.д.а.

Андрей, истиҥ кэпсээниҥ иһин махтал! Ылсыбыт дьыалаҕар ситиһиилэри, дьиэ кэргэҥҥэр, тус олоххор табыллыыны баҕарабын!

 

 

автор: Наталья КЫЧКИНА